Volgens de ‘Van Dale’ is ‘hallucineren’ het ‘woord van het jaar’.
Dat was een serieus ‘nieuwsbericht’, voorafgegaan door een stukje waarin Dick Schoof zijn ambtsgenoten in de ‘Coalition of the Willing’ napapegaaide over gestegen kansen voor vrede in Oekraïne. Nou hoop ik het van ganser harte, maar ik vrees dat Schoof en zijn collega’s hallucineren. Om te beginnen had hij het over een ‘wapenstilstand’ die dan zou moeten uitmonden in een vredesakkoord, en daar gaat Rusland hoe dan ook niet mee akkoord. Vervolgens sprak hij de bereidheid uit om troepen te leveren die zouden moeten toezien op de ‘wapenstilstand’, en om daarna een ‘Artikel 5’-garantie aan Oekraïne te geven, dat we Rusland de oorlog zullen verklaren indien het vredesakkoord geschonden zou worden. Ook iets waarmee de Russen hoe dan ook niet akkoord gaan.
Natuurlijk, het is absoluut mogelijk dat Schoof en zijn ambtsgenoten niet hallucineren, maar dat ze gewoon keihard staan te liegen. Dat ze opzettelijk ‘misinformatie’ verspreiden om u te laten hallucineren. Ze zouden er normaal gesproken niet mee weg komen als journalisten hun werk naar behoren zouden doen. Maar die zijn als de dood dat ze de verdenking op zich laden dat ze twijfelen aan het ‘bevoegde gezag’. Mocht u interesse hebben in hoe een door de wol geverfde analist tegen de ontwikkelingen aankijkt, neem dan even de tijd voor DEZE video, waarin twee mensen die van het analyseren van geostrategische ontwikkelingen hun beroep maakten, de kansen voor Europa en Oekraïne tegen het licht houden.
‘Van Dale’ koos voor ‘hallucineren’ omdat ‘AI’ bij tijd en wijle antwoorden produceert die geen raakvlak hebben met de realiteit. En mensen die dergelijke antwoorden klakkeloos overnemen, ‘hallucineren’. Dat vind ik een lastig te verteren interpretatie van het woord ‘hallucineren’. Wie voorgelogen wordt, door ‘AI’ of Dick Schoof, Mark Rutte, Kaja Kallas of Maarten van Rossum, en verzuimt de juistheid te controleren, komt weliswaar in een sprookjeswereld terecht, maar bij ‘hallucineren’ gaat het volgens mij eerder over ‘vrije associatie’, al dan niet onder invloed van ‘geestverruimende substanties’. En voordat u ‘los’ gaat, omdat ik het zelf ook bij het verkeerde eind kan hebben: Ja, dat is beslist mogelijk, maar dat is ook de reden dat ik mensen voortdurend vraag om mij niet blind te ‘volgen’. Ik heb de waarheid niet in pacht, en datzelfde geldt voor mensen die ik hier met enige regelmaat opvoer als expert. Ik ben zuinig op die kwalificatie, expert, of autoriteit, omdat iemand wel een ‘track-record’ moet hebben waar dat uit blijkt. En waar een expert het mis had, moet hij of zij kunnen onderbouwen waarom dat was. Een diploma, of plek aan tafel in een praatprogramma, volstaat niet.
Laten we niet vergeten dat ‘AI’ in principe een feilloze ‘database’ is, voorzover de ‘data’ onomstreden zijn. In Duitsland sluit Volkswagen, voor het eerst in achtentachtig jaar een fabriek, in Dresden. En de Duitse industriële productie is twintig procent lager dan in 2018. Als je ‘AI’ vraagt wat daarvoor de redenen zijn, krijg je beslist een logisch klinkend antwoord. Iets met ‘pandemie’. Iets met tarieven van Trump. Iets met Chinese concurrentie. Maar als ‘AI’ integer is, dan zal het programma ook wijzen op de spectaculair gestegen productiekosten als gevolg van dure energie, duurdere materialen, beide het gevolg van de sancties tegen Rusland, de dure ‘duurzame’ energie, de ‘regeldruk’ die bedrijven klauwen met geld kost, afkomstig van ‘Brussel’, en de krapte op de arbeidsmarkt omdat er in Duitsland vooralsnog meer te verdienen valt als ongeschoolde ‘Influencer’, ‘gender-deskundige’, ‘talkshow-host’, dan als productiemedewerker in een autofabriek. En dan mag ook niet onvermeld blijven dat ‘technische opleidingen’ uit de gratie zijn geraakt, wat tot schaarste op die ‘markt’ leidt, wat zich tevens vertaalt in problemen bij toeleveringsbedrijven, waaronder de fabrikanten, installateurs en onderhoudspersoneel van ‘robotica’. Maar dat is ‘politiek ongewenst’, en mocht ‘AI’ daar juist de nadruk op leggen, dan wordt het door de jury van de ’Slimste Mens’ afgedaan als ‘fout’.
Onze Nederlandse samenleving hangt aan elkaar van de ‘Belspelletjes’, ’Televisiespelletjes’ en ‘Triviant-weetjes’. Zelf ben ik nog van ‘Voor de Mammoet’, zoals dat dan heet, toen de structuur van het onderwijs, maar ook de inhoud, en de eisen die gesteld werden aan leerlingen, heel anders waren. Aan het begin en aan het einde van de ‘HBS’ had je één schriftelijk examen, bij het eindexamen gevolgd door een mondeling voor de meeste vakken, en dat was het. Geen boek op tafel. Geen rekenmachine. Destijds zette ik daar wel vraagtekens bij, want als je iets goed ‘op kon zoeken’, of als je handig was met een rekenmachine, dan ging je productiviteit toch omhoog? En was dat niet het streven?
Nou schreef ik recent nog over een tijdverdrijf waarbij ik mijn vrouw, als ik rijd, en we naar de muziek luisteren, vraag wat er met deze of gene ‘band’ of zanger(es) gebeurd is sinds die ‘hit’. Dat is nou typisch iets wat je volgens mij *niet* als parate kennis met je mee moet dragen, omdat het geen enkele ‘toegevoegde waarde’ heeft. Ik kan zelf ‘kaartlezen’, maar veel ‘moderne’ mensen weten alleen hoe ze de ‘app’ moeten gebruiken die hen van ‘A naar Beter’ brengt, en dan compleet met ‘actuele verkeersinformatie’ die je op een kaart wel kunt schudden. Maar dat ‘kaartlezen’ zorgt voor ’spatiale bewustwording’ die niet onbelangrijk is bij het doorgronden van complexiteit. Om kort te gaan, stijgt mijn achting voor iemand niet als hij of zij ‘De Slimste Mens’ wint, of elk spelletje ‘Triviant’, want dat betreft triviale kennis, die je niet paraat zou moeten hebben, omdat het zonde is van de geheugenruimte.
Het komt mij voor dat veel medemensen zich voor laten liegen door politici, omdat ze hen niet serieus nemen. Ze bezien hen als deelnemers aan een televisiequiz, waar verkeerde antwoorden geaccepteerd zijn, en ook niet meteen betekenen dat je het spelletjes gaat verliezen. Een slonzige geschiedenisleraar in een zwart corduroy ‘arbeiders-pak’ met een overbemeten ego is de ‘jury’, en die rol vervult hij ook in de ‘praatprogramma’s’ waar hij voor gevraagd wordt. En zo leuteren we alles aan elkaar vast. In *iedere* nieuwsuitzending, en zelfs in het ‘Weerpraatje’, komen er ‘Weetjes’ voorbij die zonder context leiden tot hallucinaties bij de kijkers. Het CBS had ‘berekend’ dat er voor het eerst meer Nederlanders van 65 jaar en ouder waren, dan van 21 en jonger. Maar als je er op wijst dat er te weinig babies worden geboren, waardoor demografische verschuivingen in beeld komen waar we eens goed over na moeten denken, dan ben je een ‘rechts-extremist’ indien je het beziet tegen de instroom van grote groepen mensen met een geheel andere cultuur, andere religie, en andere loyaliteiten. Voor de ‘weetjes-bevolking’ is dat bedreigend, omdat het feitelijk accurate informatie met elkaar verbindt, waardoor jij ineens kunt ‘kaartlezen’, terwijl zij niet verder komen dan de ‘Tom-Tom’ programmeren met de bestemming, en kiezen uit de routes op grond van een beperkt aantal criteria. Over vijfentwintig jaar doen ze mee aan een ‘inbelspelletje’, en dan weten ze nog precies dat in 2025 het CBS berekende dat, voor het eerst, de groep ouder dan 65 groter was dan de groep jonger dan 21, en daarmee winnen ze dan honderd Euro. Als die nog bestaat, tegen die tijd.