Gisteren publiceerde ik een artikel over ‘Magical Thinking’ op het ‘In English’ gedeelte van dit blog. We geven ons er allemaal wel eens aan over. We zien niet hoe het goed kan gaan, maar wie niet waagt, die niet wint. Vooruit met de geit! Als je elk risico altijd wilt uitsluiten, komt er niets uit je handen.
Er zijn echter ‘takken van sport’ waar het risico zó groot is, dat een vangnet, of andere weloverwogen veiligheidsvoorzieningen feitelijk niet mogen ontbreken. Het risico voor menselijk leven, de kwaliteit van dat leven, of materiële schade die ‘niet te overzien’ is, dicteren dat je er even *goed* over nadenkt voordat je je handtekening bij het kruisje zet. In bepaalde gevallen kosten de veiligheidsvoorzieningen praktisch niets. In andere gevallen zijn ze behoorlijk kostbaar. Vliegtuigen voor commercieel gebruik zijn nagenoeg altijd uitgerust met twee of meer motoren, en vallen onder regelgeving die dicteert dat er altijd één motor uit moet kunnen vallen op het meest kritische moment, doorgaans aan het eind van de startbaan, nét voordat het vliegtuig gaat vliegen, vol beladen. Valt er daarvóór een motor uit, dan moet het vliegtuig kunnen stoppen voor het beton ophoudt. Maar in afgelegen gebieden vind je soms éénmotorige vliegtuigjes die onder andere regels vallen. Valt daar de motor uit, dan is dat niet zelden ‘einde bericht’ voor de inzittenden, tenzij er overal vlakke open veldjes zijn zonder obstakels onderweg van ‘A-naar-Beter’.
Overheden dienen zich immer terdege bewust te zijn van het risico als ze beslissingen nemen. Veel van mijn artikelen gaan over dát spanningsgebied. De ene keer licht ik bestedingsdoelen eruit zonder enig rendement, met de kanttekening dat er in mijn optiek bestedingsdoelen zijn die wél renderen, of die een hogere prioriteit zouden moeten krijgen. Met als observatie dat als het geld ‘op’ is, het kopen gedaan is. Wat als punt van zorg uiteraard vooral opgaat voor bestedingsdoelen zonder rendement en zonder aanwijsbaar nut. Overigens een niet zo heel eenvoudige kwestie, want wat in de ogen van de één totaal ‘weggegooid geld’ is, blijkt via omwegen toch te renderen. Een gesubsidieerde ‘Gay Pride’ boottoer door de grachten van Amsterdam trekt toeristen en bezoekers aan, die weer zorgen voor omzet bij de middenstand en vervoersmaatschappijen, of uitbaters van peperdure parkeerplekken, waardoor het geld blijft ‘rollen’. Maar dan moet je wel tevens de kosten goed en eerlijk in kaart brengen. Niet alleen voor de gesubsidieerde ‘organisatie’, maar voor de maatschappij als geheel. Zo’n burgemeester die er tijd voor vrij moet maken, en politiediensten zijn niet gratis.
Een ‘cadeaubon’ voor mij, als criticus, is het slopen van dammen en waterkeringen in heel Europa sinds de jaren negentig, ‘om de natuur te herstellen’. Mijn kritiek heb ik niet onder stoelen of banken gestoken, omdat de consequenties evident schadelijk zijn, gelet op het nieuws zoals dat inmiddels dagelijks tot ons komt. Droogte in de zomer, gebrek aan blus- en drinkwater, minder waterdamp in de lucht, wat cruciaal is voor wolkenvorming. En als het een keer goed hard regent, overstromingen en bijbehorende schade aan infrastructuur, omdat niets het water nog tegenhoudt. Maar er zijn ook firma’s die er wel bij varen, en leven *dankzij* dat beleid. Zoals de fabrikanten van blusmiddelen en blushelikopters, en beleggers van congressen over ‘Klimaatverandering’. Alsmede de bouwers die na elke brand of overstroming weer volop werk hebben.
Bij elke oerstomme beslissing van een overheid moet je je afvragen ‘Cui Bono’? Wie heeft hier voordeel bij? Hoe? En hoe lukt het diegene om anderen zand in de ogen te strooien? En in hoeverre heeft hij of zij erover nagedacht? Want zelfzuchtig handelen blindeert mensen doorgaans voor de gevolgen. De gevolgen voor anderen, en die voor hem of haar zelf op de wat langere termijn. Gevolgen die een korte-termijn winst kunnen doen omslaan in een slagaderlijke bloeding, of een infarct. Mijn standpunt is dat democratie geen toereikende veiligheidsklep is, omdat maar weinig mensen een ‘horizon’ hebben die verder reikt dan de eerstvolgende 24 uur. Dat klinkt wellicht als een absurde stellingname, omdat weerstand tegen beleid om de dialoog te voeden er altijd wel is. Maar zelden goed onderbouwd, met feiten en valide argumenten. Eerder op grond van sentimenten en emoties, en ‘stemmingmakerij’. Waarbij de overheid in ons deel van de wereld is uitgegroeid tot de grootste ‘stemmingmaker’ van allemaal, met peilloos diepe zakken, gevuld met belastinggeld, en coöpterende media waardoor het in de praktijk een koud kunstje is om burgers knollen voor citroenen te verkopen.
Wat nodig is om dat tegen te gaan, is een doordachte ‘veiligheidscultuur’. En één van de meest cruciale onderdelen van dat ‘veiligheidsdenken’ dient te zijn dat autoriteiten buiten het eigen land geen zeggenschap hebben over de aanwending van publieke middelen die wij in ons land genereren. Al helemáál niet waar het gaat over zulke ‘maken-of-breken’ kwesties als oorlog of vrede. In die zin was een organisatie als de NAVO altijd al een gedrocht. Graag nog even onder de aandacht brengen dat het beroemde ‘Artikel 5’ geen *enkele* garantie biedt voor collectief optreden onder één commando indien één van de lidstaten wordt aangevallen. Het artikel bepaalt slechts dat elk land voor zichzelf een ‘passende reactie’ formuleert en implementeert. In alle gevallen waarin lidstaten aangewreven kan worden dat hun gedrag heeft geleid tot gewapend optreden tegen dat land, kun je uittekenen hoe bepaalde landen ervoor zullen bedanken om de burgers onder de wapenen te roepen.
De volledig mislukte NAVO-strategie om Rusland finaal onderuit te halen door een gewapend conflict tussen Rusland en Oekraïne uit te lokken, heeft Nederland nu al vele miljarden gekost. Het ziet ernaar uit dat die moeten worden afgeschreven. Terwijl de sancties tegen Rusland, waar ons land een opzichtig pleitbezorger van was, ons trakteren op forse economische tegenwind, die nog kan aanwakkeren tot orkaankracht als Oekraïne *definitief* het onderspit delft. Wat overigens héél goed kan gebeuren via een machtswisseling in Kiev, en een opvolger van Zelensky die begrijpt wat voor spelletje de NAVO hier heeft gespeeld. In het verleden wees ik daarbij al naar Arestovich, en inmiddels heeft Zalushny zich erbij gevoegd. Twee volledig andere individuen overigens, en je moet je altijd afvragen of mensen oprecht zijn in deze steeds absurder wordende wereld. Maar wie ‘veiligheidsdenken’ voorop stelt, had *nooit* moeten beginnen aan dit avontuur.
Dito waar het de grootschalige import van mensen uit andere delen van de wereld betreft. Of de transitie naar ‘alles elektrisch’, binnen het Nederlandse systeem, dat kampt met een gebrekkig netwerk, en een geprivatiseerde omgeving waardoor snel en efficient handelen praktisch is uitgesloten, en bovenmatig duur. De export van de industrie en het afbreken van de landbouw, of de introductie van de wolf, zijn eveneens voorbeelden van lichtvaardig genomen, of klakkeloos overgenomen beslissingen. Het ‘veiligheidsdenken’ staat los van moralistische of ideologische overwegingen. De enige vraag is: ‘Kan dit?’ Niet of het wenselijk of onwenselijk is. Het antwoord kan zijn dat het *niet* kan, hoe je het ook wendt of keert. Niet met wat je hebt, of tijdig kunt realiseren tegen acceptabele kosten. Of het kan *wel*, mits aan zekere voorwaarden wordt voldaan. ‘Magical Thinkers’ trekken zich daar hoegenaamd *niets* van aan. Ze gaan aan de slag, en zien wel. Ze zijn de leiders van de machtigste alliantie ooit, de rijkste gemeenschap, of bedenk het maar.
Hier op mijn blog heb ik veel aandacht besteed aan het ‘voorspel’ van de Tweede Wereldoorlog, waarbij ik onder andere heb uitgelegd waarom dat ‘Molotov-Von Ribbentrop’-pact voor de Sovjets én voor de Duitsers een vanzelfsprekende stap was, ervan uitgaande dat oorlog tussen hen onvermijdelijk was. De Sovjets, die de Britten en de Fransen in de jaren dertig de kop gek hadden gezeurd om samen een halt toe te roepen aan de opkomst van Duitsland, hadden tijd nodig om hun militaire structuur daar op voor te bereiden, hun industrie tot achter de Oeral te verplaatsen, en de wapenproductie flink op te schroeven. Daarnaast zorgde het binnen de Britse elite voor een grote schok, waar die ‘Peace in Our Time’-types dachten dat ze het zo konden plooien dat de Duitsers de Sovjets op de bek zouden slaan, en de Sovjets de Duitsers, waarna zij er met hun streepjespak, paraplu en bolhoed zo achteraan konden wandelen. De Britten waren dan ook *totaal* niet voorbereid op oorlog, en de Fransen hadden alles in hun Maginot-linie gestopt, waar de Duitsers in record-tempo omheen fietsten, tegen de tijd dat die twee landen bevangen werden door de vrees voor een, overigens imaginaire, Sovjet/Nazi-alliantie. De Sovjets waren de laatsten in een lange rij landen die zo’n type verdrag met Adolf sloten, in hun geval puur om tijd te winnen. Geheel anders dan dat Britse ‘Peace in Our Time’ verdrag, en identieke verdragen met Duitsland van andere Europese landen, zoals Finland, Italië, Hongarije, Roemenië en ga het hele rijtje maar langs.
De Britten dachten dat hun strategie van het opkweken van de Duitse militaire macht, via hun intensieve contacten op het niveau van de kredietverstrekking, en technische ondersteuning, gevoegd bij hun verdrag en samenwerking bij de initiële Duitse gebiedsuitbreiding, afdoende was om lekker lui achterover te leunen en af te wachten. Hadden zij iemand aan het roer gehad die had nadacht over Europese en Britse veiligheid, dan hadden ze het niet in hun hoofd gehaald. Uiteindelijk moesten ze, voor de tweede keer binnen vijftig jaar, gered worden door de Amerikanen, en bleven ze berooid achter. Churchill’s ‘Operation Unthinkable’, bedoeld om nog te redden wat er te redden viel door op te trekken met de resterende Nazi’s tegen hun bondgenoot, de Sovjet Unie, viel in het water omdat Roosevelt er geen oren naar had.
Dus toen Poetin in 2007 waarschuwde voor een gewapend treffen tussen de NAVO en Rusland als de NAVO door zou gaan met ‘landjepik’, had ons land een *veiligheidsanalyse* moeten maken. Maar onze politici hadden dat uitbesteed aan de NAVO, in de overtuiging dat het allemaal wel goed zou komen. Niet dus. En wat nu? Kolen op het vuur, en maar kijken wat er nog te redden valt? Of ‘tikkie terug’ en opnieuw beginnen? Met inbegrip van het beantwoorden van de vraag of de NAVO nou iets toevoegt aan onze veiligheid, of er juist afbreuk aan doet? Identieke vraag waar de ‘Golfstaten’ en de Arabische landen zich nu ook voor gesteld zien. Formeel niet verbonden met de NAVO, maar operationeel wel, via hun relatie met de ‘Grote Baas’ van de NAVO, de ‘Decapitator in Chief’, de Verenigde Staten. De Europese ‘Coalition of the Willing’ loopt niet te koop met de steun die ze verlenen aan die agressieoorlog tegen Iran, Libanon en Gaza, maar ze zitten er tot de nek toe in, en het water stijgt ons tot de lippen. ‘Het komt vanzelf goed’. O ja?
Voor de Russen is het in Oekraïne inmiddels vrij schieten, met als gevolg dat de complete militaire infrastructuur rond Kiev en andere grotere steden in dat land, met inbegrip van bedrijven die Amerikaans of Europees zijn, in de as worden gelegd. Geen luchtverdedigingsraketten meer. Nul. En zelfs daarvoor al niet genoeg productie. Geen toegang tot de benodigde ‘Rare Earth’ mineralen. Logistieke netwerk aan puin. Toegang tot de Zwarte Zee geblokkeerd. Alle geld om de illusie van een economie overeind te houden moet van de EU-landen komen. Die zelf ook achteruit fietsen dankzij de torenhoge kosten, die met elke nieuwe dag verder oplopen, terwijl de door sancties getroffen *eigen* industrie en huishoudens, met peperdure alternatieven voor betaalbare energie en grondstoffen, en zelfs een groeiend aantal eindproducten, dichtbij een fataal infarct zijn.
Vertrouwen op de goede afloop vergt dat je goed voorbereid op reis gaat. En dat is niet hetzelfde als vertrouwen op een goed gevulde bankrekening, en een platinum credit-card.