Stel nou dat u de autocratische president van een schuldenvrij soeverein land zou zijn.
Van u zou worden gevraagd om een begroting te maken. U kunt vrij beschikken over belastinginkomsten, en zelf de belastingdruk bepalen voor particulieren en bedrijven, alsmede de hoogte van ‘importheffingen’. Daarnaast kunt u geld bijdrukken, het lenen door de uitgifte van staatsobligaties, of eigendommen van de ‘Staat’ verkopen om aan geld te komen. Welke keuzes zou u maken? Welke bestedingsdoelen maakt u geld voor vrij, en welke opties vallen af?
Ieder van ons zou andere keuzes maken. We hebben allemaal zo onze eigen prioriteiten. Als burger staan we, op veel kleinere schaal, dagelijks voor soortgelijke keuzes. Zij het dat we zelf niet de optie hebben om geld bij te drukken, en het is voor veel mensen geen optie om te lenen, wegens een te laag inkomen. Nauwelijks voldoende om het ‘dagelijks brood’ te kopen. Alhoewel daar niet zelden juist wél veel schulden worden gemaakt, via de aanschaf van iets wat men graag wil hebben ‘op afbetaling’, of door schulden op te bouwen door de rekeningen niet te betalen, en het beschikbare geld uit te geven aan dingen die men niet strikt nodig heeft. Maar een gebrek aan ‘financiële discipline’ is zéker niet uniek voor die groep! Velen met een extreem hoog inkomen begraven zich *daarnaast* in de schulden, waardoor ze feitelijk net zo kwetsbaar zijn als die groep die niks te verteren heeft. Alleen zie je het niet aan de ‘buitenkant’. En wat voor u en mij geldt, gaat ook op voor landen.
‘Leven binnen je mogelijkheden’ betekent dat je niks leent, en spaart voor het opbouwen van een buffer, voor het geval het ergens tegenzit. Er zijn extreme gevallen van mensen die in de VS als dakloze rondzwerven, maar ergens in hun boodschappenkarretje een pasje hebben van een bank met meer dan een miljoen op de rekening. Maar die mensen zijn ‘van Lotje’. Anderzijds zijn er ook mensen die begraven liggen onder de schulden, maar geld uit blíjven geven alsof ‘morgen’ niet bestaat. Die zijn ook niet helemaal lekker, maar bedrijven, ‘ondernemers’ en overheden kunnen het zich veelal wel permitteren, omdat de schuld zó hoog is, dat als de bank die het geld leende de stekker eruit trekt die bank zelf dat openstaande bedrag moet afboeken, en ze dan op slag zelf failliet zijn.
Maar waar gaat u nu geld voor ophalen bij de belastingbetaler?
Voor Oekraïne? Voor de hongerige kinderen in de wereld? Voor de wederopbouw van Gaza? Voor een grote krijgsmacht? Voor subsidie aan Poolse boeren? Voor de opvang van nieuwkomers? Voor het afbreken van de industrie en de agrarische productie, om het klimaat te redden? Voor lesmateriaal over ‘gender’, en de noodzaak van ‘positieve discriminatie’ om ongekwalificeerde burgers ook een kans te geven? Voor programma’s om de wolf terug te brengen in ons dichtbevolkte gedeelte van de wereld? Voor nutteloze leuterkousen die u niet kent heen en weer rijden tussen Straatsburg en Brussel? Voor een waterhoofd vol ambtenaren in Brussel die u uw soevereiniteit betwisten? Voor de subsidie van duur gas uit de VS, onrendabele windmolenparken, en velden vol zonnepanelen op de plek waar eerder voedsel werd verbouwd? Voor de subsidie van elektrische voertuigen? Hoe gaat dat ooit renderen?
In de tijd van Reagan, Thatcher, Blair en Kok namen gekozen regeringsleiders afstand van het idee dat een grote overheid nuttig en nodig was om een land welvarend te maken, en te houden. Hier op dit blog spreek ik mij regelmatig uit voor een kleine, compacte overheid, met een beperkt mandaat. Maar ik ben allerminst een fan van die vier genoemde politici! Integendeel! Ik onderken dat er zekere cruciale investeringen zijn die domweg té omvangrijk zijn voor private ondernemingen, en derhalve ligt daar een taak voor de overheid. In Nederland bijvoorbeeld de ‘Deltawerken’, en het daaropvolgende onderhoud. De constructie en aanleg van sluizen, wegen, spoorverbindingen, luchthavens, en het daaropvolgende onderhoud. ‘Gemeentereiniging’ en vuilverwerking. Energieproductie en distributie. De zorg, en een degelijk sociaal vangnet. Echter *alles* tegen de beste ‘prijs/kwaliteit’-verhouding. Want het is niet het geld van het staatshoofd, maar het geld van de belastingbetaler. Een kleine, compacte overheid zegt daarom *niets* over de hoogte van de belastingen! Die ‘Deltawerken’ hebben ons een lieve duit gekost. Ook tal van ‘waterwerken’ ten behoeve van de diverse havens die Nederland rijk is waren allesbehalve goedkoop, maar de kosten gingen voor de baten uit. Van mij mag er volop geld naar de ontwikkeling van ‘kernfusie’, de aanleg van een netwerk voor hoge-snelheid treinen die Europese hoofdsteden en economische centra met elkaar verbindt, kosteloos ‘Openbaar Vervoer’. Of naar onderzoek met als doel kanker uit te bannen, danwel te genezen. En voorzieningen om uitstoot te filteren. En ik ben een warm voorstander van een ‘basisloon’, in de vorm van ‘AOW’ voor iedereen, met of zonder inkomen uit arbeid, maar verder ook helemaal *niets*. Geen ‘aanvullende’ uitkeringen, toelagen, tegemoetkomingen, regelingen of subsidies. Echter wél kosteloos onderwijs, maar *alleen* in die richtingen met een aantoonbare maatschappelijke meerwaarde.
Hoe verschilt mijn benadering met die van de voornoemde politici? Die speelden ‘mooi weer’ door overheidsbedrijven te verkopen aan het ‘particulier initiatief’, met als argument dat commerciële bedrijven efficiënter waren dan een overheid die ‘nergens op hoefde te letten’, omdat het geld altijd bijgedrukt kon worden. Maar de particuliere ondernemingen die die overheidsbedrijven vervolgens kochten, moesten zich diep in de schulden steken om aan kapitaal te komen voor die transactie, wat expliciet kostenverhogend werkte. Met als gevolg vaak direct al hogere kosten voor de klant, of anders na verloop van tijd, als het verwaarloosde onderhoud zijn tol ging eisen, waarbij de banken, aandeelhouders en ‘fondsen’ er met de winst vandoor gingen, en de overheid (de belastingbetaler) met de schade achterbleef. Die belastingbetaler werd eerder gepaaid met belastingverlagingen, omdat de overheid zwom in het geld via de verkoop van al die overheidsbedrijven, maar zeker in het geval van Reagan, Thatcher en Blair was dat puur bedrog. Ze verlaagden de belastingen wel, maar schroefden tegelijkertijd de staatsschuld op tot ver boven de pijngrens, ten bate van hun militaire ambities. Daar werd de basis gelegd voor de problemen van nu. Evident met inbegrip van de grootschalige export van de industrie en nijverheid.
De door mij veelvuldig aangehaalde econoom Steve Keen produceert de ene video na de andere op zijn YT-kanaal om ons te waarschuwen voor naderend onheil, als gevolg van ondraaglijke particuliere schulden, waaronder de schulden van bedrijven en ‘financiële instellingen’ die we moeten zien als ‘schaduwbanken’. Breng een bezoekje aan zijn ‘kanaal’ als u wilt weten wat er dreigt, en wat de oorzaken zijn van dat ‘doemscenario’. Maar ‘onder de streep’ valt het terug te voeren op onverantwoordelijke bestuurders. Al dan niet verkozen. En niet zozeer de hoogte van de staatsschuld op zich, maar het gegeven dat de bestedingsdoelen niet *renderen*. En dat geldt in het bijzonder voor alle oorlogen waar we op leeglopen, maar ook al die andere bestedingsdoelen die op zijn best ‘cosmetische’ verbeteringen zijn, binnen een hoogst particuliere kijk op wat daar aangemerkt kan worden als een verbetering. Dan heb ik het niet over bouwkundige verfraaiingen, bijvoorbeeld, maar over de herintroductie van de wolf, de bescherming van een gewas of diersoort zonder aanwijsbare meerwaarde voor onze habitat, of de conditionering van mensen in een ideologisch gedetermineerde denkrichting.
Waar het ons eigen Nederland betreft hebben we het niet langer over een soeverein land, omdat we gebonden zijn aan keuzes die voor ons gemaakt zijn door vorige regeringen, en de feitelijk overkoepelende overheid in Brussel, zowel de EU als de NAVO, die zelf geen belasting kunnen heffen, maar van de lidstaten ‘bijdragen’ kunnen eisen, en gehoorzaamheid kunnen afdwingen inzake keuzes die ons uiteindelijk benadelen. De gretigheid van nationale politici en ambtenaren om het Brussel naar de zin te maken is kenmerkend voor een perfide relatie. *Wij*, de burgers, kiezen onze vertegenwoordigers, en *zij* dienen *ons* belang voorop te stellen. Maar uit het voorgaande mag u best afleiden dat er in ons land volop mensen zijn die Oekraïne, en al die andere keuzes die ik in dat rijtje noemde, belangrijker vinden dan de ontwikkeling van kernfusie, het vinden van een manier om kanker te voorkomen, of te genezen, de aanleg en het onderhoud van een degelijke infrastructuur, en zelfs de bouw van woningen. ‘Dakloze tassenvrouwtjes met een miljoen op de bank’. Geen enkel argument zal hen *ooit* kunnen overtuigen van wat meer ‘gezond egoïsme’. Ze voelen zich thuis op straat, in hun kartonnen doos, en verwelkomen oorlog, economische en sociale ineenstorting als een ‘test’, of een ‘straf van God’. Ongeacht of ze dat zelf beseffen, of dat het een soort geconditioneerde reflex is, een ‘Pavlov-reactie’.