Bedrijven die in een land een ‘huishoudnaam’ zijn, carrière verzekerd als je er wordt aangenomen, kunnen zomaar ‘omvallen’. Dan blijkt dat een saneerder, die meedogenloos tewerk gaat, of verkoop, de enige oplossing is om het ‘sterke merk’ nog te redden. De laatste ‘CEO’ voor het doek valt krijgt de verwijten, maar wie goed kijkt ziet dat de ‘rot’ al veel eerder intrad. Door intern te schuiven met geld slaagde de directie er steeds weer in het hoofd boven water te houden. Vakbonden en de overheid spelen niet zelden een fnuikende rol, waar ze niet willen dat er ‘banen’ verloren gaan. Wie terugbladert komt de meest opvallende voorbeelden wel tegen. Ook al bestaat de ‘merknaam’ nog, en biedt het bedrijf nog werkgelegenheid, het is niet langer een zelfstandige onderneming zoals voorheen.
Grote, succesvolle bedrijven bieden werk aan specialisten die bedrijven moeten behoeden voor een afgang. Zeker in een ‘ergerlijke’ omgeving als Nederland, als Europa, hebben ze ‘compliance’-medewerkers in dienst die elke activiteit, elk project, moeten ‘toetsen’ aan de regelgeving, opdat het bedrijf geen schade ondervindt van boetes of erger. Is het bouwterrein wel gecontroleerd op de vierkante, gespikkelde boktor? Nee? Dan moet eerst een boktor-specialist een inspectie doen en een rapport uitbrengen, anders bestaat de kans dat het project te elfder ure moet worden afgeblazen, mét een flinke boete wegens ‘non-compliance’.
Dichter tegen de directie zelf aan vinden we de ‘risico-analisten’. Dure medewerkers die alle risico’s van de gehele bedrijfsvoering constant tegen het licht moeten houden. Als regel hebben ze zitting in de directie zelf. Ze zijn ‘complotdenkers’, argwanend, de ‘Dutch Uncles’ zoals ze bij de CIA werden genoemd. Ze zien ‘beren op de weg’ waar andere directieleden alleen maar naar de ‘up-side’ kijken. Als ze té benauwd zijn, komt dat de slagvaardigheid van het bedrijf niet ten goede. Grote risico’s brengen niet zelden grote ‘rewards’.
De ‘risico-analist’ is geen ‘mathematicus’ die middels modellen analyses maakt, maar dergelijke modelmatige analyses wel gebruikt, indien ze beschikbaar zijn. Hij of zij is geen actuaris bij een verzekeraar. Betrokkene moet het gehele ‘plaatje’ kunnen overzien om catastrofes te voorkomen, en niet onnodig op de rem te gaan staan. Het is niet per definitie zo dat het altijd een aparte functie is bij een bedrijf, want sommige CEO’s trekken dat naar zich toe. Maar in grote bedrijven met verschillende ‘takken’, soms na overnames, of bedrijfsonderdelen die ‘legacy’ zijn, maar feitelijk al veel langer ‘stoker op de elektrische trein’, is het beter om iemand die taak toe te bedelen die met een ‘kille blik’ de vinger op de zere plekken kan leggen. Het totaalbeeld gaat niet uitsluitend over nieuwe investeringen, en de risico’s die daarmee samenhangen, maar ook over de kwaliteit van het onderhoud van bestaande bedrijfstakken. Sommige managers bezuinigen daar maar wat graag op, om hun eigen kansen op promotie en vette bonussen te vergroten, om al doende het complete bedrijf in de gevarenzone te brengen als een kettingreactie volgt waardoor ook de goedlopende bedrijfsonderdelen verlieslatend worden.
Op dit blog schreef ik over ons land in het verleden wel als de ‘BV Nederland’. Nederland als een bedrijf. Landen met een eigen ‘munt’ hebben uiteindelijk een streepje voor op bedrijven, waar ze zo nodig simpelweg geld bij kunnen drukken als het ergens mis gaat, om zo de zaak te redden. Dat eindigt als een land de controle over het geld kwijtraakt. De huidige situatie is een ‘hybride’ vorm, waar landen die zijn toegetreden tot de ‘Euro’ niet zelf geld kunnen bijdrukken, maar wel kunnen lenen, met een aparte ‘rating’ per land. Migreren we nu naar een Federatie, dan wordt het risico voor ons land eerder groter dan kleiner indien een bedrijfsonderdeel de geest geeft. Ook omdat we kunnen analyseren zoveel als we willen, maar het is ‘Brussel’ dat er een klap op geeft. En vervolgens bij ons langskomt om de ‘vastgestelde bijdrage’ te voldoen. Dat is fundamenteel anders dan in de situatie waarin we deel uitmaakten van een ‘Unie’ die slechts tot taak had de onderlinge handel tussen *soevereine* landen te stroomlijnen, en regels die kostenverhogend werkten te slopen, om zo de concurrentiepositie van Europa als geheel te verbeteren.
Er zijn verschillende landen waar de ‘risico-analyse’ niet goed in orde was, waaronder de grootste landen binnen de EU, die zich ernstig hebben vergaloppeerd in de achter ons liggende jaren. Meer in het bijzonder waar ze de winsten die ze voor zich zagen als ‘Project Oekraïne’ de implosie van Rusland teweeg zou brengen, met de rijke buit die dan kon worden ingeboekt, eigenlijk al hadden uitgegeven. U mag ook volhouden dat ‘niemand dat aan zag komen’, en dat het falen van de ‘risico-analyse’ dus nog véél groter was, gezien het gegeven dat de plannen om Rusland te overbelasten en destabiliseren door Oekraïne en Syrië te gebruiken als pionnen al ruim voor 2022 waren gepubliceerd. Het effect blijft hetzelfde, maar als u mij vraagt wat ernstiger is, dan is het dat laatste scenario, omdat er dan iemand niet zozeer enorme fouten heeft gemaakt, maar domweg zat te pitten, terwijl de risico’s in grote neonletters voor zijn of haar neus op de bureautafel lag.
De Federalisatie van Europa is om tal van redenen geen aanrader, en al helemaal niet voor ons betrekkelijk rijke land, als we niet willen eindigen als de ‘Piggy-Bank’ van Europa en Oekraïne. Maar de structuur die je je zou wensen voor een levensvatbare Federatie is daarbij ook volledig *afwezig*. Er is geen gekozen leider, geen grondwet die zijn of haar macht beperkt, en geen wetgevende volksvertegenwoordiging. Nu doorzetten schept in het *gunstigste* geval een fascistische superstaat, die tot overmaat van ramp expansie in haar ‘genen’ heeft. Maar eerlijk gezegd is de kans in mijn ‘risico analyse’ veel groter dat de hele zaak ‘klapt’, en dat we al doende het kind met het badwater wegkieperen. Het schrijnende tekort aan onderhoud van de ‘Unie’, de onrendabele projecten, de acquisitie van landen die er niet klaar voor waren, en de destructieve wijze waarop de directie zowel de klanten als de concurrentie tegemoet treedt kan onmogelijk goed gaan. De gok is nu dat Rusland uit zal halen, wat in Europa een pseudonationalistische angstreflex op zou moeten leveren, waardoor iedere Europeaan zichzelf wegcijfert, en zijn of haar kinderen aanbiedt voor het front, maar zelfs dán zie ik een Federaal Europa geen deuk in een pakje boter slaan.
Deze ‘risico-analist’ zegt: ‘Uithuilen, en terug naar de basis. Terug naar wat werkte.’ Voordat het sentiment zo anti-Europa wordt dat we rijp zijn voor de overname. Kortom, en ik wens u en uw geliefden oprecht een gelukkig en gezond 2026, maar u zult er wel iets voor moeten doen!